سایت آموزشی الکترونیک و کامپیوتر اوپن مقاله های آموزشی الکترونیک و کامپیوتر و فن آوری
چندین آیسی (IC) معروف وجود دارند که میتوانند به عنوان مولتیویبراتور (Multivibrator) مورد استفاده قرار گیرند، به ویژه در حالتهای آستابل (Astable) برای نوسانسازها و مونواستابل (Monostable) برای تولید پالس با عرض مشخص.
سه مورد از رایجترین و پرکاربردترین آیسیهای مولتیویبراتور عبارتند از:
۱. آیسی تایمر ۵۵۵ (NE555 / LM555 / SE555) 🥇
آیسی ۵۵۵ بدون شک مشهورترین و پرکاربردترین انتخاب برای مدارات زمانبندی و مولتیویبراتور است.
- نوع مولتیویبراتور: میتواند به عنوان آستابل (تولید پالسهای پیوسته و نوسانساز) و مونواستابل (تولید یک پالس با عرض مشخص در پاسخ به یک تریگر) پیکربندی شود.
- کاربرد: بسیار انعطافپذیر است و برای ساخت زمانسنج، مدارهای تأخیر، نوسانسازهای تولید موج مربعی و بسیاری کاربردهای دیگر استفاده میشود.
- مزیت: نیاز به قطعات جانبی کمی دارد و کار با آن بسیار ساده است.
۲. آیسیهای CMOS سری ۴۰۰۰ – CD4047
آیسی CD4047 یک مولتیویبراتور کمتوان از خانواده CMOS است که به صورت خاص برای این منظور طراحی شده.
- نوع مولتیویبراتور: این آیسی به طور خاص یک مولتیویبراتور مونواستابل/آستابل است و هر دو حالت را در یک تراشه پشتیبانی میکند.
- کاربرد: در مدارهای تقسیم فرکانس، تولید پالس، تبدیل سیگنال DC به AC و مدارهای تأخیر زمانی استفاده میشود.
- مزیت: توان مصرفی بسیار پایین و قابلیت عملکرد در محدوده ولتاژ وسیع (معمولاً ۳ تا ۱۸ ولت) دارد.
۳. آیسیهای منطقی (Logic ICs) – مثلاً ۷۴HC123 یا ۷۴LS121
برخی از آیسیهای منطقی نیز به عنوان مولتیویبراتور مونواستابل طراحی شدهاند که به آنها “وان شات” (One-Shot) هم گفته میشود.
- مثالها:
- SN74LS121 یا 74LS121: یک مولتیویبراتور مونواستابل (One-Shot) قابل تحریک مجدد.
- SN74HC123 یا 74HC123 و مدلهای مشابه: مولتیویبراتورهای دوگانه مونواستابل قابل تحریک مجدد (Dual Monostable Multivibrators).
- نوع مولتیویبراتور: عمدتاً مونواستابل (تولید یک پالس با زمان دقیق پس از تریگر).
- کاربرد: برای افزایش پهنای پالس، مدارهای رفع پرش (Debouncing) و ایجاد تأخیرهای زمانی دقیق در مدارهای دیجیتال.
- مزیت: دقت و پایداری بالا در تولید پالس و سازگاری آسان با مدارهای منطقی TTL/CMOS.
💡 نکته مهم در مورد مولتیویبراتورها:
مولتیویبراتورها در واقع به سه دسته کلی تقسیم میشوند:
- آستابل (Astable): بدون حالت پایدار. دائماً بین دو حالت HIGH و LOW نوسان میکند (مثل اسیلاتورها).
- مونواستابل (Monostable): یک حالت پایدار دارد. با یک تریگر وارد حالت ناپایدار میشود و پس از یک زمان مشخص به حالت پایدار برمیگردد (مثل تایمر یا وان شات).
- بایاستابل (Bistable): دو حالت پایدار دارد. با هر پالس تریگر بین دو حالت سوئیچ میکند و در همان حالت باقی میماند تا تریگر بعدی (اینها در واقع همان فلیپفلاپها هستند).
نقشه شماتیک مولتیویبراتور فرکانس بالا (حدود 850 کیلوهرتز)
